Czym jest nauka? Definicja PWN i znaczenie pojęcia
Zgodnie z definicją PWN nauka to: „ogół wiedzy ludzkiej ułożonej w system zagadnień; też: dyscyplina badawcza odnosząca się do pewnej dziedziny rzeczywistości”. Warto jednak zaznaczyć, że chociaż definicja ta jest popularna, to nie wyczerpuje samego pojęcia nauki.
Pojęcie to jest terminem niezwykle wieloznacznym. W swoim bardziej ścisłym znaczeniu stanowi ona logiczny układ hipotez, teorii, twierdzeń, pojęć i zagadnień. Oprócz tego zwraca się także uwagę na jej aspekty instytucjonalne i pedagogiczne.
Różne ujęcia nauki w literaturze
Aby lepiej zrozumieć to zagadnienie, w literaturze przedmiotu rozróżnia się naukę w kilku kluczowych ujęciach:
- Ujęcie dydaktyczne: Obejmuje wszelkie czynności mające bezpośredni związek z uczeniem się i nauczaniem.
- Ujęcie instytucjonalne: Dotyczy nauki uprawianej w szkołach, uczelniach oraz instytutach o charakterze badawczym i naukowym.
- Ujęcie treściowe (inaczej przedmiotowe): W tym ujęciu nauka jest wytworem działalności badawczej, czyli systemem uzasadnionych twierdzeń, pojęć, teorii i hipotez. Zawarta jest w nich wiedza odnosząca się do zjawisk i prawidłowości, które dotyczą określonej dziedziny rzeczywistości. Ponadto jest tu mowa o sposobach badania tejże rzeczywistości oraz praktycznego przekształcania jej przez człowieka dzięki praktyce społecznej oraz rozwojowi naukowemu.
- Ujęcie funkcjonalne: Skupia się na działalności badawczej rozumianej jako zespół konkretnych czynności. Prowadzi ona do rozwoju treściowego nauki w zgodzie z metodami pozwalającymi na zapewnienie zasadnego, obiektywnego oraz uporządkowanego poznania określonej dziedziny.
- Ujęcie historyczno-socjologiczne: Odnosi się do kultury, która obejmuje całokształt wyspecjalizowanej i rozwijającej się działalności poznawczej uprawianej przez uczonych. Ponadto, w tym zakresie, brane są pod uwagę narzędzia i środki tej działalności.
Dwie płaszczyzny nauki: statyczna i dynamiczna
Rozpatrując istotę nauki, można również wyróżnić jej dwie płaszczyzny: statyczną i dynamiczną.
- Nauka w ujęciu dynamicznym: Ma wartość jedynie poznawczą.
- Nauka w ujęciu statycznym: Brane są w niej pod uwagę przede wszystkim wyniki poznania.
